Motorlu araç kazalarında cinsiyet faktörü

Bahadır Gürel

Forum Bağımlısı
Kayıt
7 Haziran 2011
Başlık
251
Mesaj
2.093
Tepki
8.305
Yaş
51
Şehir
Maltepe/İstanbul
İsim
Bahadır Gürel
Bisiklet
Geotech
Trafikte kim daha iyi sürücü? Kadınlar mı erkekler mi? Hemen her platformda bu tartışmaya rastlıyorum (bisiklet, bilim, ekonomi, sosyal yaşam platformları). Hep gördüğüm şu oluyor: Erkekler büyük oranda kadınları trafikte yetersiz buluyorlar.

Ben de merak edip araştırdım. Bu konuda bir uzmanlığım yok. Bu nedenle aşağıda paylaşacağım bilgiler eleştirel olarak incelenmeli ve verdiğim kaynaklar dikkatle okunmalı. Ayrıca konunun uzmanlarından daha iyi açıklamalar ve araştırma sonuçları gelirse hepimize faydalı olur. Ben en azından bir basamak koydum :)

* * *

Anket üzerine kurulu bir çalışmada, genç erkek ve kadınlara sürüş yetenekleri ve kaza yapma riskleri üzerine sorular yöneltiliyor. Erkekler kendilerini bu konularda kadınlara göre daha fazla iyimser görüyorlar. Kadınlar ise daha temkinli (1).

Amerika'da Wisconsin hastanesinin 1997 yılı motorlu araç kaza verileri referans alınarak yapılan bir çalışmada, kazaya karışan erkek/kadın (E/K) oranı 1,33 olarak bulunmuş. Motorlu araçların birbirleriyle çarpışması sonucu oluşan kazalarda E/K oranı 0,96. Kontrol kaybı sonucu oluşan kazalarda E/K oranı 1,95. Bu oranlar, erkek ve kadınların sürücü koltuğunda oldukları kazalar için geçerli. Erkek ve kadınların yolcu koltuğunda olduğu kazalarda bu oranlar yarı yarıya iniyor. Burada vurgulanan konu, kontrol kaybı kazalarında erkeklerin kadınlara oranla çok fazla olması (2).

Avrupa Ulaştırma Güvenliği Konseyi'nin yaptığı bir araştırmaya göre, 2011 yılında Avrupa'da motorlu araç kazalarında ölen 30.400 kişiden 23.200'ü erkek, 7.200'ü kadın. Avrupa nüfusunda kadın erkek oranı %51'e %49 iken, kazalarda ölen kadınların oranı %24, erkeklerin oranı %76. Bu oran erkek/kadın ölüm oranının 3 katından fazla olduğunu gösteriyor. Üstelik çalışmada ölen erkeklerin çoğunluğu sürücü koltuğunda otururken, kadınlar yolcu veya yaya konumunda. Konsey'in görüşü, erkekler motorlu araçları kadınlar gibi kullansalardı, ölümler %20 azalırdı. Avrupa genelinde kadın ve erkeklerin trafikte ne kadar kaldıkları ve ne kadar mesafe aldıkları bilgileri bulunmuyor. Ancak İsveç, Hollanda ve İngiltere'de bu veriler mevcut. Konsey'in bu verileri de dikkate alarak yaptığı analizde bu ülkeler için oranların fazla değişmediği görülüyor (3).

Ürdün Üniversitesi'nden Adli H. Al-Balbissi'nin 3 yıllık motorlu araç kaza kayıtlarına dayalı araştırması yıllık kat edilen mesafeyi, sosyal ve ekonomik katılımı, toplu taşıma araçlarının etkisini dikkate almış. Ayrıca ortam faktörleri ve sürücü yaşı da çalışma kapsamında. Farklı kaza türlerinin gerekçelerini açıklamak için sürücü hataları incelenmiş. Al-Balbissi'nin bulguları erkeklerin kaza oranının kadınlara göre yüksek olduğunu gösteriyor. Detaylı analiz ve rakamlar için araştırma incelenebilir (4).

İngiliz Sosyal Sigorta Araştırma Merkezi çok kapsamlı bir çalışma yapmış (5). Çalışmanın kapsamında İngiltere, Avrupa, Amerika, Avustralya ve diğer pek çok ülke bulunuyor. İlk bulgu, tüm kayıtlarda erkeklerin kadınlara oranla yüksek kaza oranına sahip olması. Cinsiyet farkı en çok 25 yaş altı ve çok yaşlı kesimde görülüyor. Çalışma çok ayrıntılı ve incelemeye değer, ancak ben bu kapsamlı araştırmanın özet bilgilerini geçeyim:

- Amerika, Avrupa, Asya ve Afrika ülkelerindeki motorlu araç kazalarında sürücü cinsiyeti dağılımı dikkate alındığında, erkekler kadınlara oranla daha fazla riskli grupta.

- Bu fark erkek ve kadınların yetkinlik düzeyi veya sürüş yetenekleri ile açıklanamaz. Psikolojik ve davranışsal olarak daha temel konularla açıklanabiliyor.

- Büyük oranda gösteriyor ki erkekler (özellikle genç erkekler) kadınlara göre trafikte daha agresifler ve bu özelliklerini dolaylı değil doğrudan yansıtma eğilimindeler (BG not: kadınlar agresifliklerini evrimsel açıdan zamana yayma eğiliminde iken, erkekler hemen yansıtmayı tercih ediyorlar). Bu agresiflik, trafikte rekabetçi ve düşmanca davranışlara neden oluyor.

- Erkeklerde kural ihlali kadınlara oranla çok fazla. Bu ise kendini hız sınırlarına uymama, trafik kontrol işaretlerini dikkate almama, alkollü araç kullanma gibi trafik kuralı ihlalleri ile gösteriyor.

- Erkekler genelde kadınlara oranla trafikte daha fazla macera arama ve risk alma eğilimi gösteriyorlar. Bu durum sosyalleşme veya deneyimle ilgili değil, erkeklere özgü hormonlar ve nörokimyasal sistemle ilgili.

- Risk açısından bakıldığında, durumu en iyi açıklayan görüş evrimsel psikolojidir. İnsan beyninin avcı-toplayıcı atalarının nöron ağlarını taşıyor olması nedeni, avcı-toplayıcı atalarının insanlık tarihinin %99'unu kapsıyor olmasıdır.

Başka bir çalışma ise Max-Planck Enstitüsü'nden bir grup araştırmacı tarafından yapılmış (6). Bu çalışmanın tarih aralığı 1950-1998. Verilerin kullanıldığı ülkeler Amerika, İngiltere, Fransa, İtalya ve Japonya. Bu çalışma hem iş hayatında hem de trafikteki kazaların cinsiyet farklılıklarını ele alıyor. Çalışmanın en önemli yanı, bugüne kadar geliştirilmiş hipotezleri gerçek verilerle kıyaslaması ve sonuçlara ulaşması. Ancak çok kapsamlı olan bu çalışmayı okuyamadığımdan merak edenlerin incelemesi için kaynağı belirttim.

1) An examination of gender differences in traffic accident risk perception - D.M. DeJoy (1992)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)

2) Age and gender patterns in motor vehicle crash injuries: importance of type of crash and occupant role - D.R. Tavris, E.M. Kuhn, P.M. Layde (2001)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)

3) Risk on the roads: a male problem? The role of gender in road safety - European Transport Safety Council (2013)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)

4) Role of Gender in Road Accidents - A.H. Al-Balbissi (2003)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)

5) Sex Differences in driving and insurance risk - The Social Issues Research Centre (2004)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)

6) Trends in gender differences in accidents mortality: Relationships to changing gender roles and other societal trends - I. Waldron, C. McCloskey, I. Earle (2005)
(
Bağlantıyı görüntüleyebilmek için üye girişi yapmalısınız.
)
 

hydrocon

Forum Bağımlısı
Kayıt
5 Mayıs 2016
Başlık
7
Mesaj
761
Tepki
1.182
Yaş
37
Şehir
istanbul
Bisiklet üzerindeyken trafikde sorun yaşadığım kitlenin yarıdan fazlası ne yazık ki bayan sürücüler. Daha dün sabahın 7 sinde İstinye Devlet Hastahanesinin önünde sağ şeritten soka u dönüşü yaparak neredeyse yere serilmeme ramak bırakmıştı. Çok teşekkür ederim dedim ağzındaki sigarayı alıp tenezzül edip yanıt bile vermeden gitti.
 
  • Beğen
Tepkiler: Denizcagan

Tuars07

Forum alüminyumbaşı
Kayıt
10 Mart 2017
Başlık
5
Mesaj
380
Tepki
883
Yaş
29
Şehir
Antalya
İsim
Tunahan Arslan
Bisiklet
Mosso
Oranları ve yurtdışını bilemem erkekler çok sinirli herzaman kendini haklı görüyor küçücük bir kıvılcımdan yangın çıkarıyor kadınlar ise trafik de ürkek ve kuralları tam bilmeden araç kullanıyorlar malesef birde her 10 dk. bir yok fondöten akmış mı rujum taşmış mı diye gözleri o küçücük aynada ama dikiz aynasını yan aynaları kullanan yok bu arada trafik konusuna amma içerlemişim
 
  • Beğen
Tepkiler: Denizcagan

Ken

Üye
Kayıt
6 Temmuz 2017
Başlık
0
Mesaj
29
Tepki
50
Yaş
31
Şehir
Ankara
İsim
Volkan
Bisiklet
Carraro
Motorlu araç kullanıyor iseniz asıl dikkat edilmesi gereken 50 yaş üstü erkek sürücüler. Aynaya bakma sinyal verme gibi huyları genelde olmuyor ve acemi bir kadından daha tehlikeli çünkü kaza yapmaktan çok sizi kazaya zorluyorlarki genelde yüksek hızda. (yaklaşık 200 bin km den fazla her mevsim ve şartta arac kullandığım bizzat deneyimledigim kadarıyla.)kadınların dezavantajı trafiğin hızına oranla pratik olmamaları uzuvlarin koordinasyonunu saglayamamalari. tabi bunlar genelleme hiç ummadığınız kadar akıcı kullananları görünce de şaşırmamak lazım. bisiklet kullanırken kadın erkek sürücü ayrımı gözetmeye gerek yok zaten, hepsinin kaza potansiyeli yüksek gözle bakıp ona göre tedbirli olmak gerek.
 

Ahmet Bilge Kaan AKIN

Yağmur Getiren
Kayıt
29 Nisan 2016
Başlık
25
Mesaj
3.184
Tepki
6.118
Şehir
Isparta/ Ankara
İsim
Ahmet Bilge Kaan AKIN
Bisiklet
b'Twin
Bence kadınların acemiliğini atması, erkeklere göre daha geç oluyor. Kadınlar kötü sürücü değillerdir yoksa. Araba sürmek öncelikle özgüven meselesi, sonrasında bu işe yatkınlık meselesidir. Misal benim benden 1 yaş büyük bir kız kardeşim var. Kendisine babamın "gel sana araba sürmeyi öğreteyim" dediğini hatırlamıyorum. Bana dediğinde hiç merakım olmadığından reddetmiştim her seferinde (yaş 24 hala bilmiyorum :D). Toplumda erkeğin araç sürmeyi öğrenmesi öğrenmesi zorunlu gibi bir algı var. Kadında ise bu durum lüks gözüküyor toplumumuz tarafından.

Onun dışında toplumda erkeğin ve kadının yetişme şekli çok farklı. Misal ben bilgisayar oyunlarıyla ve dışarda istediğim saate kadar spor yaparak büyüdüm. Kız kardeşim ise bu tür şeylere merak duymadı. Zaten kız çocuğu olduğundan merak duysa da ikinci plana atılacağını düşünüyorum. Kendisi ehliyet kursuna gidiyordu. Bir gün babamın aracına bindik, fren-gaz-debriyajın yerini öğrendim, ne ne işe yarıyor onu söyledi. İlk seferimde arabayı 3. vitese attırdım ve hızım 80 lere çıktıktan sonra yavaşlayıp sağa çektim. Muhtemelen bu tür şeylere yatkın olarak büyüdüğümden zorluk çekmedim. Ancak kardeşim bunu yaparken çok zorlandı, defalarca aracı istop ettirdi. Tam olarak sürmeyi öğrenmesi için uzunca bir süre geçti.

Benim yazdıklarım tabi ki de sadece bizim toplumumuz için geçerli, kendi gözlemlerim sadece.
 

venom09

Daimi Üye
Kayıt
24 Mayıs 2017
Başlık
4
Mesaj
311
Tepki
989
Yaş
36
Şehir
denizli
İsim
mustafa
Bisiklet
Sedona
bugun bisikletle yol yaparken iki tane bayan sürücü gördüm. iki araçta firma arabasıydı. onun rahatlığı mıdır nedir zerre kasma yoktu ikisinde de. hatta birinin sol el direksiyonda sağ elde telefon vardı.. sanırım yolda bayan sürücülere extra hürmet var.. ve bunu biliyorlar ve görünmez bi kalkana sahipler gibi kullanıyorlar. ben rastlamadım aman dur yavaşlayayım diyen bir bayan sürücü.. nasıl olsa yol verir basayım diyorlar.. (sanırım)
 
Yukarı Alt