Duyuruyu Kapat
Facebook Gözat
Twitter Gözat

Karar Verme Kavramı

Konu, 'Serbest Kürsü' kısmında Derya AKYILDIZ tarafından paylaşıldı.

  1. Derya AKYILDIZ

    Derya AKYILDIZ Onursal Üye

    Kayıt:
    17 Ocak 2006
    Mesajlar:
    1.551
    Beğeniler:
    1.807
    Şehir:
    Ataşehir
    Seviye:
    Karar Verme Kavramı


    [​IMG]


    1. KARAR VERME KAVRAMI

    1.1. Tanımı
    Karar verme; bir bireyin, bir yöneticinin yada bir örgütün birkaç seçenek arasından bir
    tanesini tercih edeceği bir seçme eylemidir.


    Karar vermede en önemli etken karar verenin özellikleridir. Kararı veren kişi bütün
    tarafsızlıkların yanında psikolojik ve biyolojik özelliklerin etkisi altındadır. Bu kişinin
    aktif bir kişiliğe sahip olması gerekir. Böyle olduğu sürece işletmelerin büyümesini
    sağlayan kararları verebiliriz.

    Karar Verme İşlemini Gerçekleştiren Bazı Faktörler:

    • Ulaşılmak istenen amaç.
    • Amaca ulaştıracak amaçlar.
    • Amaç ve araçların uygunluğunu kontrole yarayan kriterler.
    • Karar vermenin sonucundaki istenecek ve istenmeyecek sonuçları karşılaştırma.
    • Harekete geçmek yada geçmemek konusunda bir iradenin belirtilmesi

    1.2.Boyutları
    1.2.1. Uluslararası – Ulusal
    Bu tip kararları devletin üst merciindeki kişiler verir. Bu kararlar bireyi değil de bir
    toplumu ilgilendirdiği için önemi büyüktür.


    1.2.2. Bireysel – Toplumsal
    Bir karar gerek bireysel gerekse toplumsal hareketin odak noktasıdır. Bir yöneticinin
    vereceği karar diğer bireysel işlevlere de yansır. Bu kararlar toplumsal açıdan örgütün
    davranışlarına yön verir. Bazı bireysel kararlar mantıksal düşünce sürecine
    dayanmazlar. Toplumsal kararlar daha bilinçli olma, birbirleriyle olan ilişkileri düşünsel
    boyuta taşımaktadır.


    1.2.3. İşletmeler Açısından

    İşletmeler açısından karar verme işletmenin başarısıyla doğrudan ilişkilidir.
    Günümüzde oluşan iletişim işletmeler arası rekabet ortamında sağlam ve nitelikli
    fikirler hep önem kazanmış ve işletmeleri iyi yerlere getirmişlerdir. Güçlüklerin
    karşısında verilen doğru kararlar başarının belirleyicisidir ve iyi yöneticinin
    belirleyicisidir.

    2. Karar Verme Süreci

    2.1. Önemi

    Karar niye alınır? Bu sorunun cevabı “sorunları çözmektir.” O halde bizler hayatımız
    boyunca sonsuz kararlar alırız. Çünkü sonsuz kararlarla karşılaşırız.bu kararların çoğu
    basitken, çoğu da alınması zor kararlardır. Bir şekilde hayatımıza aldığımız kararlara
    yön veririz.

    Karar vermenin hayatımızın akışını etkilediği ve belirlediği gerçeği işletmeler açısından
    da doğrudur. İşletmelerin temelini oluşturan temel öğe insandır ve bu da işletmelerin
    her basamağında kararlar alındığını gösterir. Doğru kararı vermek işletmelerin
    sürekliliğini sağlıyorsa bu mevkilere getirilen kişilerin seçimini de iyi yapmalıyız. İşte
    burada da karar verme devreye girer.


    2.2. Türleri
    2.2.1.Zamanına Göre
    Kısa, orta ve uzun süreli.
    2.2.2. Önemlerine Göre

    Stratejik (işletmelerin tümünü uzun süre için kapsar.), Teknik (işletmenin bir kısmını
    kısa süre için etkiler.)

    2.2.3. Kişi Sayısına Göre

    Bireysel, grupsal.

    2.2.4. Karar Verenin Konumuna Göre

    Komite, kurmay kararlar.

    2.2.5.İşletmeler Açısından
    • Üretim ile ilgili kararlar: Üretim hacmi, fabrikanın kuruluş yeri, tesislerin kullanımı, ücret ödeme sistemi.
    • Satış ile ilgili kararlar: Pazar teşkili, mamul paketleme, kullanılan marka, fiyat, reklam.
    • Finansman ile ilgili kararlar: İş gücü kaynakları, tekniklerin seçimi, emeklilik, iş emniyeti, iş analizi.
    2.3. Özellikleri
    2.3.1. Pahalıdır
    İstenilen amaca ulaştıracak araçlar çok ve çeşitli olduklarından bunlara ilişkin bilgiyi
    toplamak, değerlemek, çok zaman, geniş bir personel kadrosu ile teknik araçları
    gerektirir.

    2.3.2. Geleceğe Yöneliktir
    2.3.3. Karar Bir Plandır ve Geleceği Görebilmeye Dayanır
    Kararla plan bir birinin aynı sayılabilir. İkisi de gelecek için olumlu bir karar verebilmek
    önemlidir. Aralarındaki başlıca fark planın daha ayrıntılı olması ve bilimsel nitelik
    taşımasıdır. Bu bakımdan her plan bir karar niteliğine sahipken, her karar bir plan
    özelliği taşımaz.

    2.3.4. Karar Süreci Bir “Sorun Çözme” Sürecidir
    Hepimizin bildiği gibi zaten karar almanın temelinde sorunları yani engelleri aşmak
    vardır. Amaca ulaşma yolu üzerindeki güçlüklerin yok edilmesi, çarelerin belirlenmesi
    söz konusudur.

    2.3.5. Psikolojik Güçlükler Taşır
    Karar iradi bir çabayı gerektirir. Kişi kararı alırken bir çok alternatiften birini seçmek
    zorundadır.

    2.3.6. En Az Bir Davranış Özgürlüğüne Dayanır
    Karar alabilmekten söz edebilmek için en az bir davranış özgürlüğüne ihtiyaç vardır.
    Hapisteki bir kişinin özgürlüğü büyük ölçüde kısıtlanmış olduğundan alabileceği
    kararların sayısı ve kalitesi de büyük ölçüde sınırlanmıştır.

    2.3.7. Karar Süreci Etkinlik ve Rasyonelliğe Dayanır
    Bunun temelinde insan hayatının kısıtlı olması yatar. Bu kısa sürede amaçlarımıza
    uygun ve en verimli şekilde ulaşmaya çalışırız. Eğer hayatımız sınırsız olsaydı bu uzun
    zaman zarfından amaçlarımıza ulaşmaktaki bakış açımız çok farklı olabilir.

    2.4. Aşamaları
    2.4.1. Sorununun Saptanması
    2.4.2. Sorunu Doğuran Neden ve Öğelerin Saptanması
    Bu bize aynı soruna tekrar yakalanmamızı önlemede yardımcı olur.
    2.4.3. En Uygun Çözüm Yolunun Bulunması
    2.4.4. Geçici Kararı Değerlendirme
    Seçilen alternatif ile ilgili istenen veya istenmeyen sonuçları öngörmek ve saptamak,
    sonra da kararın olumlu ve olumsuz etkilerini birer liste haline getirip bunları
    karşılaştırıp net sonucu ortaya koymak gerekir.

    2.4.5. Kararın Verilmesi ve Uygulamaya Konulması
    Son evredir. Bu evrede cesaret, girişim, sorumluluk yüklenmeyi gibi moral nitelikler ön
    plandadır.

    2.4.6. Kararın Uygulanması
    Burada en önemli olan uygulayıcıların hazırlanmasıdır.

    3. Karar Vermede Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları

    3.1. Çözüm Yolları
    3.1.1. Davranışsal Boyutta Çözüm Yolları

    3.1.1.1. Beyin Fırtınası
    Osborn tarafından bulunan sorun çözümünde ve yeni fikirlerin yaratılmasında
    yararlanılan karar verme tekniğidir. Burada fikir sayısı kadar kalitesi de önemlidir. Süre
    30- 45 dk.’dır. Grup toplantısı şeklindedir.

    Ortaya atılan fikirler: Kesinlikle değiştirilmemeli, fikirler övülmeli, fikirlere ilişkin
    sahibine soru sorulmamalı ve eleştirilmemeli, ortaya atılan fikirlerden yararlanılıp yeni
    kritik fikirler yaratmaya çalışılmalıdır.

    3.1.1.2. Gordon Tekniği
    Bu teknik Cambridge’de bir danışmanlık merkezinde William J. Gordon tarafından
    geliştirilmiştir. Bu da grup toplantısı şeklindedir. Fakat değerlendirmeyi grup yapmaz.
    Grubun tayin etmiş olduğu bir lider yapar. Toplantı yaklaşık üç saat sürer. Tekniğin
    başarısı büyük ölçüde liderine bağlıdır.

    3.1.1.3. Sinektik Tekniği
    Bu yöntemde ekip, araştırıcı niteliğe sahip 5 – 7 yetkili kişiden kurulmakta ve seçim
    mesleki bilgi ve kişiliğe ağırlık vermek suretiyle yapılmaktadır. Bunların bir yıl süreyle
    bu amaçla eğitilmiş olmaları da bu ilkelerin içerisindedir. Yani bir beyin takımı
    oluşturulur. Bu yönteme göre sorun ekip üyeleri tarafından tamamen anlaşılıncaya
    kadar bütün yönleriyle kendilerine açıklanır. Soruna biyoloji alanından bir örnekle
    yapılan karşılaştırma aracılığı ile yaklaşımda bulunulur. Sinektiğin anlamı birbiriyle
    ilgisi olmayan ve farklı olan unsurların bir araya getirilmesi anlamına gelir.

    3.1.1.4. Philips 66 Tekniği
    Büyük bir grup önce 5 – 6 kişilik küçük gruplara bölünür. Her gruba bir başkan
    belirlenir. Her grup sorunu kendi içinde ele alınır, çözüm yolları arar. Grup kararını
    belirler. Ortak toplantıda her lider kendine en uygun görüşünü toplantıda açıklar.


    3.1.2. Matematiksel Boyutta Çözüm Yolları

    3.1.2.1. Oyun Teorisi
    İşletme ve ekonomide oyun, zamanla ortaya çıkacak olan belli ödemeleri önceden
    kestirmek için karar verme zorunluluğunda kalan tarafların menfaat çatışmalarını veya
    rekabetini yansıtır. Amacı tarafların seçeneklerini formüle etmektir.

    3.1.2.2. Doğrusal Programlama
    Belli doğrusal eşitliklerin veya eşitsizliklerin kısıtlayıcı koşulları altında doğrusal bir
    amaç fonksiyonlarını optimumlaştırmak biçiminde tanımlanır.

    3.1.2.3. Amaç Programlama
    Soruna iki biçimde yaklaşır.
    1.Her alternatifin vektör biçiminde gösterilen sonuç değerini, o taşıma biçiminde
    gösterilen sonuç değerlerini, değerine gösterecek biçimde tek sayıya indirgeyerek
    seçim yapmak.
    2.Nitelikler arası karşılaştırmalar gerçekleştirmeden, niteliklerin bireyselliğini koruyarak
    seçim yapmak.

    3.1.2.4.Yön Eylem Araştırması
    Elde olan olanaklardan maksimum yararlanmayı sağlamak için girişilen bilimsel
    çalışmalar ve tekniklerdir. Bu sistemin amacı; insan-makine sistemlerinin yapısını ve
    davranışlarını incelemek ve açıklamak.

    3.2. Karşılaşılan Sorunlar
    3.2.1. Kararların Niteliği
    3.2.2. Kararın Çevresi
    3.2.3. Zamanlama
    3.2.4. Kararın İletilmesi
    3.2.5. Katılma

    4. Türkiye’de İşletmelerde Karar Verme Sürecinin Değerlendirilmesi
    Ticaret hayatına bir teneke peynir satarak başlayan SABANCI’nın bugünkü durumuna
    nasıl geldiğinin temelinde yatan şey hiç kuşkusuz ki aldığı kararların doğruluk
    yüzdesidir. İşletmecilik tarihinde bugüne kadar bir çok teknik ve sistem geliştirilmiştir.
    Bugün bile kullanılan yöntemler değişen koşullar altında yöneticilere yine karar alma
    sürecine iter. Sadece Türkiye’de değil bütün dünyada yöneticilerin başarısı işte bu
    durumlar altında aldıkları kararın doğruluğu ile orantılıdır.

    KARAR VERME

    1. Karar Verme Kavramı

    1.1. Tanımı
    Bir iş için düşünüp taşınılarak uygun diye üzerinde durulan çare

    1.2. Boyutları
    1.2.1. Bireysel – Toplumsal
    1.2.2. Ulusal – Uluslar arası
    1.2.3. İşletmeler Açısından

    2. Karar Verme Süreci

    2.1. Önemi
    Aldığımız kararlar hayatımızı yönlendirir.

    2.2. Türleri
    2.2.1. Üretim ile ilgili; üretim miktarı, fabrikanın kuruluş yeri.
    2.2.2. Satış ile ilgili; Fiyat, reklam.
    2.2.3. Finansman ile ilgili; Birleşmeler, kâr dağıtımı.
    2.2.4. Personel ile ilgili; Emeklilik politikaları, tekniklerin seçimi.
    2.3. Karar vermenin Özellikleri
    2.3.1. Güç ve Pahalı Bir İştir: Amacı ulaştıracak araçlar çok v eçeşitli olabilir. Bunları
    elde etmekte uzun zaman ve kadro gerektirebilir.
    2.3.2. Etkinlik ve rasyonelliğe dayanır: İnsan hayatı kısıtlı olduğu için yaşamımızda
    aldığımız kararları en kısa sürede gerçekleştirmeliyiz.
    2.3.3. Geleceğe Yöneliktir: Karar süresi kısa, orta veya uzun süreli de olsa mutlaka
    gelecek zamanda sonuca ulaşması söz konusudur.
    2.3.4. Bir Plandır: Aslında kararlar bütünü planı oluşturur. Yani plan biraz daha
    bilimseldir diyebiliriz.
    2.3.5. Bir Sorun Çözme Sürecidir: Karar vermenin temelinde yatan sebeptir.

    3. Karar Vermede Karşılaşılan Sorunlar Ve Çözüm Yolları

    3.1. Çözüm Yolları 3.1.1. Davranışsal Boyuttakiler
    3.1.1.1. Beyin Fırtınası
    3.1.1.2. Gordon Tekniği
    3.1.1.3. Sinektik
    3.1.1.4. Philips 66
    3.1.2. Matematiksel Boyuttakiler
    3.1.2.1. Oyun Teorisi
    3.1.2.2. Doğrusal Programlama
    3.1.2.3. Amaç Programlama
    3.1.2.4. Yöneylem Araştırması

    3.2. Karşılaşılan Sorunlar
    3.2.1. Kararın Niteliği
    Karar veren kişi yada yönetici çeşitli baskılar altındadır. Bunlar psikolojik ve biyolojik
    baskılardır. Temel kararlara doğru gittikçe sorumluluk ve kararları değerlendirmedeki
    güçlük artacaktır. Bu tip baskılar verilecek kararın amacını ve yönünü değiştirir.

    3.2.2. Kararın Çevresi
    Yönetici gerek işletmenin iç, gerekse dış çevresindeki olayları dikkatle incelemelidir.
    Dış çevreyi toplumun, devletin, ulusun ve dünyanın sayısal ve ekonomik olayları
    oluşturur. İç çevreyi ise; örgütsel yapı, karar verme davranışları, yönetici ve işçiler
    arasındaki ilişkiler oluşturur. Bunlar kararın çevresini değiştirebilen etkenlerdir.

    3.2.3. Zamanlama
    Karardan etkilenecek kişiler kararı uygun bir zamanda öğrenmek ister. Kısacası üstler
    kararları zamanında belirleyerek astlara uygun zamanda iletmelidir.

    3.2.4. Kararların İletisi
    Bu sorununda kaynağı zamanlamaya bağlıdır. İletecek olduğunuz kararın olumsuz bir
    sonuç çıkarmaması uygun ortamın hazırlandıktan sonra uygun ve özenle seçilmiş bir
    dilde aktarılmalıdır.

    3.2.5. Katılma
    İlgili örgüt üyelerinin karar sürecine katılmaları söz konusudur. Bu olay alınacak karar
    üzerinde çoğu zaman olumsuz etki yaratır.

    4. Türkiye’de İşletmelerde Karar Verme Sürecinin Değerlendirilmesi
    Küreselleşen dünya sürecinde her geçen gün profesyonelleşilmesi, belli standartlarla
    işletmecilik çıtasını 8şirketin sürekliliği, kârlılığını) yükseltmektedir. Türkiye’de ise
    profesyonellik sadece başarılı yani büyük şirketlerde görülmektedir. Katılmalı yönetim
    gibi alanlara soğuk bakan ve kararların genellikle tek kişiden çıktığı işletmelerin sayısı
    hala ülkemizde çok fazladır.
     
  2. Önder Özdoğan

    Önder Özdoğan Onursal Üye

    Kayıt:
    25 Mayıs 2005
    Mesajlar:
    2.329
    Beğeniler:
    1.290
    Seviye:
    Paylaşım için çok teşekkürler Derya abi:in:

    gerçekten önemli konular bunlar,bilgilendirme ve açıklamalar çok önem verici.Tekrar dan teşekkür etmek isterim Derya abi sağolun..:in:
     
  3. Ozge Deniz

    Ozge Deniz Bisikletkolik

    Kayıt:
    11 Kasım 2006
    Mesajlar:
    1.002
    Beğeniler:
    342
    Şehir:
    Izmir
    Seviye:
    teşekkürler Derya Abi.araştırmaya devam galiba.bu yönünüze hayranım.ögrenmenin yaşı yok...
     
  4. arabaci

    arabaci Yeni Üye

    Kayıt:
    27 Mart 2007
    Mesajlar:
    42
    Beğeniler:
    28
    Şehir:
    Sakarya
    Seviye:
    Yukarıdaki tekniklerden Amaç programlama ve Yöneylem araştırması içine daldığınızda ufkunuzu genişleten ve bir bütün olan iki çok önemli teknik. Çok dallı budaklı olduğu için dersinden geçmesi biraz zor ama yine de çok seviyorum :p

    Teşekkürler...
     
  5. hulyaars

    hulyaars Forum Demirbaşı

    Kayıt:
    20 Şubat 2007
    Mesajlar:
    464
    Beğeniler:
    233
    Şehir:
    ankara
    Seviye:
    Üniversitedeyken finaller esnasında hiç zevkli bir konu olarak algılamamıştım ama şimdi bi zorunluluk yokken okuması kolay oluyor.paylaşım için teşekkürler