Duyuruyu Kapat
Facebook Gözat
Twitter Gözat

Bisiklet nasıl dengede gidiyor?

Konu, 'Güncel Haberler' kısmında Bahadır Gürel tarafından paylaşıldı.

  1. Bahadır Gürel

    Bahadır Gürel Onursal Üye

    Yaş:
    48
    Kayıt:
    7 Haziran 2011
    Mesajlar:
    1.854
    Beğeniler:
    6.405
    Şehir:
    Maltepe/İstanbul
    Adı:
    Bahadır Gürel
    Bisiklet:
    Geotech
    Seviye:
    Çocukluğumda-gençliğimde sürdüklerimi saymazsak, son 6 yıldır düzenli bisiklet sürüyorum. Hiç bir zaman şunu sormamıştım: "Nasıl oluyor da bisiklet hareket ederken yana düşmüyor?"

    1800'lerden beri var olan bu olayın net yanıtının son 20 yıl içinde netleştiğini bilmek daha garip olsa gerek.

    The Bicycle Problem That Nearly Broke Mathematics

    Brendan Borrell 20 Temmuz'da Nature dergisine bu işin hikayesini uzunca anlatmış.

    Bu konular benim ilgi ve bilgi alanım dışında kaldığından yorum yapacak kapasitede değilim. Ama yazıyı baştan sona okudum. Anladığım kadarıyla özetleyeyim (bilgi eksikliğimden yanlış da yorumlayabilirim).

    Aslında soruyu daha basit hale getirelim: Üzerinde yolcu olmayan bir bisiklet nasıl olur da düşmeden ilerler?

    Yüzyıl öncesinde bisikletin nasıl dengede gittiği konusunda temel açıklama 'trail' olayıymış. Aynı, tekerlekli ofis koltuklarında olduğu gibi, maşanın uzantısının, göbeğin düşey hattından biraz ileride kalmasıyla bisikletin denge mekanizması giroskop etkisiyle kendisini dengeliyor, hatta hareket eden bisiklete yandan hafifçe dokunsanız da ön teker aksi yönde dönerek dengeyi korumaya devam ediyor. Bilinen tek açıklama buymuş.

    Jim Papadopoulos yakın tarihte, bu yüzyıllık açıklamanın eksik olduğunu keşfetmiş.

    İşin özünde ağırlık merkezinin yattığını, hatta trail etkisi ters bile olsa bisikletin yine dengede kaldığını bu şekilde tasarımlar yaparak ispatlamış. Aslında işin garip tarafı şu: Jim'in bu tespiti yeni olduğundan bugüne kadar yapılan bisiklet tasarımlarında denge için ağırlık merkezi yerine öncelik trail'e verildiğinden daha sağlam ve verimli bisikletler yapılabilirmiş. Recumbent bisikletlerin bugün var olmasının nedeni bile onu geliştiren kişinin Jim'den destek almış olması.



    upload_2016-8-10_14-54-41.png

    [​IMG]
     
    bartsimpson, BurakY., tropeus ve 7 kişi daha bunu beğendi.
  2. Ahmet Ayaz

    Ahmet Ayaz Bisikletkolik

    Yaş:
    43
    Kayıt:
    19 Nisan 2013
    Mesajlar:
    1.039
    Beğeniler:
    1.822
    Şehir:
    K.Çekmece İstanbul
    Bisiklet:
    Salcano
    Seviye:
    bu kadar uzun uzun tahlile gerek yok. şeytan işi de ondan :D

    şaka bir yana açtığınız konular takdir edilesi. teşekkürler.
     
  3. Orhan Akarkut

    Orhan Akarkut Bisikletkolik

    Yaş:
    57
    Kayıt:
    17 Ağustos 2014
    Mesajlar:
    1.396
    Beğeniler:
    1.074
    Şehir:
    Ankara
    Bisiklet:
    Eddy Merckx
    Seviye:
    İlginç...
     
    Bahadır Gürel bunu beğendi.
  4. kobalamin

    kobalamin Kıdemli Üye

    Yaş:
    20
    Kayıt:
    27 Temmuz 2015
    Mesajlar:
    214
    Beğeniler:
    303
    Şehir:
    10 ay Ankara 2 ay Kütahya
    Adı:
    H.Onur
    Bisiklet:
    b'Twin
    Seviye:
    ben 2 tekerlekli araclarin eylemsizlik sayesinde dengede durdugunu dusunuyorum.Ornegin 30km hizla giderken pedala basmasaniz bile eylemsizlik sayesinde one dogru denge halinde gidebiliyor ayrica hiz arttikca da eylemsizlik kuvveti arttigindan yana olan hareketler de kisitlanir.Ornege ek ornek olarak 30km giden bisikleti saga sola cevirmek,60km ile giderken dondurmekten daha kolaydir.Ya da eylemsizligin kalktigi durma anini dusunelim.Bisiklet hicbir yere hareket etmek istemiyor cunku onu goturecek kuvvet ortada yok.Bu yuzden de durarken ya da yavas giderken hareket kabiliyetimiz maksimum olur diye dusunuyorum.
    Umarim anlatabilmisimdir
     
  5. Kuzey Ege

    Kuzey Ege Single Speed

    Kayıt:
    30 Temmuz 2015
    Mesajlar:
    2.152
    Beğeniler:
    5.163
    Şehir:
    İstanbul
    Bisiklet:
    Diğer
    Seviye:
    Uygulanan yatay kuvvet, yercekiminin dusey kuvvetinden fazla oldugu ve ileriye dogru cismi hareket ettirdigi surece dengede gider, dusmez.
    Araba lastigini ileriye ittirin, iterken uygulamis oldugunuz kuvvet bir ivme kazandirir ve dönerek ilerler. Ancak sizin vermis oldugunuz itme gucu azaldiginda ve bittiginde lastik yere duser.
    Iste bunlar hep paralelcilerin isi.
     
  6. Kamış Tornavida

    Kamış Tornavida Kıdemli Üye

    Kayıt:
    13 Haziran 2015
    Mesajlar:
    252
    Beğeniler:
    343
    Şehir:
    .
    Adı:
    Ali
    Bisiklet:
    Diğer
    Seviye:
    Aslında bu mesele açısal momentumdan kaynaklanıyor diye biliyoruz. Şöyle ufak bir deney yapabilirsiniz; bisikletinizin ön jantını sökün ve elinizle maşa gibi tutarak tekerleği döndürün. Daha sonra sağa veya sola çevirmeye çalışın, vücudunuzda çok farklı bir kuvvet hissediyorsunuz. Bunu insanın kendi kendine hissetmesi meseleyi çok daha anlaşılır hâle getiriyor. Bu ilginç kuvvetten dolayı jantın ve dolayısıyla bisikletin sağa ya da sola düşmesi çok zor bir durum olarak kendini ortaya çıkartıyor.
     
    çimtay ve Bahadır Gürel bunu beğendi.
  7. Clients

    Clients Üye

    Yaş:
    39
    Kayıt:
    27 Nisan 2015
    Mesajlar:
    89
    Beğeniler:
    121
    Şehir:
    İstanbul
    Adı:
    Turgay
    Bisiklet:
    Scott
    Seviye:
    denegeyi veren ayaklarınız, ayaklarınızı kaldırıp gitmeyi deneyin. açılarla alakalı olacagını sanmıyorum, bisiklet cok uzun yıllar öncesinde vardı farklı tiplerde, farklı acılarda ama yinede dengede duruyordu, şimdiki açılar matematiksel açılar, dengeden cok işlevsellik olarak açılar verilmekte.
     
  8. hsngrms

    hsngrms Seek'er

    Yaş:
    26
    Kayıt:
    18 Ağustos 2016
    Mesajlar:
    186
    Beğeniler:
    147
    Şehir:
    Adana
    Adı:
    Hasan Gormus
    Bisiklet:
    Giant
    Seviye:
    Bence dengenin ayaklarla ilgisi yok yıllar önce kanımız çok daha deli akarken yokuş aşağı yolu görünce yüksek hızda hareket halindeyken ayağa kalkar sağ ayağımızı kadronun üstünden sol tarafa atar kadronun üstüne yan şekilde otururduk. Bu durumda iyi ayak da sol taraftayken dengeyi sağlayan şeyin hala ayaklar olduğunu iddia edemeyiz.

    Bahsettiğim oturuş pozisyonunda ağırlığın dengeli dağıldığından da şüpheliyim sonuçta tamamen rastgele yapılan bir oturuş...
    Yüksek hızdan dolayı ağırlık merkezi kaçıklığını eylemsizlik dengelemiştir diyebilirsiniz ama aynı hareketi düşük hızlarda da yapıyorduk ve durmak ve inmek için gidonu bırakmadan zaten yan oturduğumuz için hemen atlayıveriyorduk. :D Eylemsizlik dışında bir şeyler daha olmalı.

    Koruyucu ekipmanlarınız varsa bunları deneyebilirisiniz. Kesinlikle bu işin içinde bir iş var.

    Benim kuzenim de daha çocukken kocaman Bisan bisikleti kadronun arasından sol ayağını sokarak sürerdi yani çocuğun bütün vücudu sol tarafta sadece sağ ayağı sağda o da pedala basıp sürebilmek için ve bu şekilde hiç düşmeden sürüyordu. Bu da bir çok teoriye ters bir hareket ama bunlar gerçekler.

    Bence lastiğin de dengede katkısı büyük, tabanı/yüzeyi tam düz olmadığı için (teknik terimlerden anlayanlar için "radyüslü" olduğunu da söyleyebiliriz) ağırlık merkezi dışa kayarsa lastik bisikleti ağırlığın yeni merkezinin tersine yatırarak dengeyi sağlıyor. Çünkü eylemsizlik kuvveti bisikleti ileri götürmek istiyor, ileri gitmesi için de dengede olması lazım.

    Lastiğin katkısını anlamak için yukarıda söylediğim hareketleri düşünün. Lastik tabanı dümdüz olsaydı sizce bu hareketlerin herhangi biri yapılabilir miydi, bence yapılamazdı en ufak bir denge kaybını dahi tolere edemez düşerdik.

    Eylemsizliğin katkısını anlamak için saatte 1 km hızla giderken dengede durmakla saatte 30 km hızla giderken dengede durmak arasındaki zorluk farkını düşünebilirsiniz. Yavaşken dengede durmak çok daha zor çünkü eylemsizlik yok tamamen sizin akrobasi yeteneğinize bağlı.

    Sonuç olarak hem eylemsizlikle ilgili hem de lastiğin de dengede katkısı büyük diye düşünüyorum.
     
  9. Bahadır Gürel

    Bahadır Gürel Onursal Üye

    Yaş:
    48
    Kayıt:
    7 Haziran 2011
    Mesajlar:
    1.854
    Beğeniler:
    6.405
    Şehir:
    Maltepe/İstanbul
    Adı:
    Bahadır Gürel
    Bisiklet:
    Geotech
    Seviye:
    Konuyu toparlamak adına baştaki soruyu sorayım.

    Üzerinde insan olmayan bir bisiklete ilk hız kazandırıldığında bu bisiklet nasıl düşmeden dengede gidebiliyor?

    Aşağıdaki "Trail" önemli görünüyor. Hatta otomobil tasarımlarında da buna dikkat ediliyor. Peki soruyu şöyle değiştireyim: "Trail" mesafesi 0 olan bir bisiklet, yani maşası dimdik aşağı inen bir bisiklet hayal edin ve yukarıdaki soruyu yeniden değerlendirin. Bu garip bisiklet dengede gidebilecek mi? Tüm öne sürdüğünüz teorileri tekrar değerlendirerek nasıl açıklarsınız?

    upload_2016-8-20_15-30-50.png

    [​IMG]
     
    Kamış Tornavida bunu beğendi.
  10. hsngrms

    hsngrms Seek'er

    Yaş:
    26
    Kayıt:
    18 Ağustos 2016
    Mesajlar:
    186
    Beğeniler:
    147
    Şehir:
    Adana
    Adı:
    Hasan Gormus
    Bisiklet:
    Giant
    Seviye:
    Bahadır Gürel bunu beğendi.
  11. Bahadır Gürel

    Bahadır Gürel Onursal Üye

    Yaş:
    48
    Kayıt:
    7 Haziran 2011
    Mesajlar:
    1.854
    Beğeniler:
    6.405
    Şehir:
    Maltepe/İstanbul
    Adı:
    Bahadır Gürel
    Bisiklet:
    Geotech
    Seviye:
    Aslında Papadopoulos'u değerli kılan şey (konuyu açarken bahsetmiştim) 100 yıldır bilindiği zannedilen "trail" açıklamasının eksik olduğunu son 10 yıl içinde göstermiş olması, bu makale de onun açıklamasını gösteriyor. İşin içinde ağırlık merkezinin doğru dağıtılması var.