Duyuruyu Kapat
Facebook Gözat
Twitter Gözat

A’dan Z’ye ilkyardım

Konu, 'Sağlık - Antrenman - Beslenme' kısmında Derya AKYILDIZ tarafından paylaşıldı.

  1. Derya AKYILDIZ

    Derya AKYILDIZ Onursal Üye

    Kayıt:
    17 Ocak 2006
    Mesajlar:
    1.551
    Beğeniler:
    1.807
    Şehir:
    Ataşehir
    Seviye:
    A’dan Z’ye ilkyardım

    Hayatı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlileri gelinceye kadar ve ilaç
    kullanılmadan yapılan uygulamalar ilkyardım olarak tanımlanıyor ve doğru ilkyardım,
    hayat kurtarıyor.

    [​IMG]

    Bilinçsizce uygulanan ilkyardım sakatlığa ya da ölüme neden olabilir. İlkyardımcının da
    olay yerinde hayatını kaybettiği bir çok örnek bulunduğunu söyleyen Yardımcı Doçent
    Doktor Ayhan Özşahin, sık karşılaşılan ve ilkyardım gerektiren durumları ve bilinçli
    ilkyardım uygulamalarını bir kitapta topladı. Kitap, Temel Yaşam Desteği, Bayılma, Sinir
    Krizi, Epilepsi ve Ateşli Havale, Şok ve felç, Boğulma, Kanama, Böcek sokması, Yanık ve
    trafik kazası gibi durumlarda yapılacak doğru ilkyardım uygulamalarını içeriyor.


    Temel Yaşam Desteği

    Ani ölümlerde yaşam kurtarıcı etkisi kanıtlanmış olan bu uygulama, ilkyardımın en önemli
    ayaklarından birini oluşturuyor.

    [​IMG]

    Yöntem, elektrik çarpması, boğulma, donma, göğüs ya da boyuna gelen ani darbe gibi
    kazalarda gelişebilen ani solunum veya kalp

    1- TEHLİKE
    Kendiniz, hasta ve olay yerindekilerin güvende olduğundan emin olun

    Tehlike yoksa; hastanın ya da yaralının yanına giderek diz çökün. Tehlike varsa;
    ambulans çağırın, güvenli bölgede bekleyin ve ambulans ekibine bilgi verin.

    2- BİLİNÇ
    Hastayı bir kol boyu mesafeden omuzlarından yavaşça sarsın ve “iyi misiniz” diye
    seslenin. Yanıt veriyorsa konuşarak sorunu anlayın. Yanıt vermiyorsa hastayı sert bir
    zemin üzerine sırt üstü çevirerek yardım isteyin.

    3- HAVAYOLU
    Hastanın başını geri, çenesini ise yukarı iterek havayolunu açın

    4-SOLUNUM
    Havayolunu açık tutarak “Bak, dinle, hisset” yöntemiyle solunumu kontrol edin
    Solunum normal değilse ambulans çağırın. Solunum normalse ambulans çağırdıktan sonra
    hastalı yan çevirerek solunumun sürekliliğini gözleyin.

    5- KALP MASAJI
    Bir elinizin topuğunu hastanın göğsünün ortasına yerleştirin
    Diğer elinizin topuğunu elinizin üstüne yerleştirin
    Parmaklarınızı kenetleyin ve baskı noktasının kaburga üzerine kaymadığından emin olun
    Hastanın göğsünü 90 derece açıyla 4-5 cm bastırın. (30 kez)
    Bırakırken ellerinizi hastanın göğsünden ayırmayın
    Dakikada 100 masaj hızıyla devam edin
    Baskı ve bırakma süreleri eşit olmalıdır

    6-SUNİ SOLUNUM
    Havayolunu baş geri, çene yukarı yöntemiyle tekrar açın. Alındaki elinizin baş ve işaret
    parmaklarıyla burun ucundaki yumuşak kısmı kapatın
    Çeneyi yukarı iterken ağzı açın
    Normal bir nefes alın ve dudaklarınızla hastanın ağzını örtün
    Hastanın ağzına yavaşça üfleyin ve göğsünün yükseldiğini görün 1’ saniye normal nefes verin.
    Baş geri, çene yukarı pozisyonunda ağzınızı hastanın ağzından uzaklaştırın ve göğsünün
    tekrar indiğini gözleyin
    Tekrar bir normal nefes alın ve deminki gibi hastanın ağzına üfleyin
    (30 Kalp masajı ve 2 suni solunum uygulayın)


    Bayılma ve sinir krizinde ilkyardım

    [​IMG]

    Bayılmada önemli noktalardan biri, kişinin kusarak hava yolunu tıkamasıdır. Bu nedenle
    ambulans gelene kadar hastanın gözlem altında tutulması gerekir.

    Bayılmalarda ve sinir krizlerinde önce baş geri çene yukarı yöntemiyle havayolu açılır.
    Solunum normal değilse “Temel Yaşam Desteği” uygulanır.

    Bayılmalarda kusarak hava yolunu tıkaması riskine karşı, sinir krizlerinde ise yalnız
    kalacaksa hasta, iyileşme pozisyonuna getirilir. Çeşitli tipleri olan iyileşme pozisyonunda,
    havayolunun açık olması, göğsün solunumu engelleyecek şekilde baskılanmaması ve
    kolun altta kalmaması anahtar noktaları oluşturur.

    HASTAYA İYİLEŞME POZİSYONU VERMEK
    Hastanın varsa gözlüğünü çıkarın
    Yanına yanına diz çökün ve iki bacağını düzgünce uzatın
    Size yakın olan kolu yana açın, dirsekten yukarı doğru katlayın
    Diğer elinin sırtını size yakın olan yanağına yaslayın, diğer elinizle size uzak olan bacağı
    dizden katlayın
    Hastayı kendinize doğru çevirin
    Üstteki bacağın kalçadan ve dizden kıvrılmış olmasına dikkat edin
    kafayı geri itin

    Sinir krizlerinde bütün bunlara ek olarak stres nedeninin ortamdan uzaklaştırılması
    gerekir. (Örneğin; Sinir krizi bir tartışma sonucu geldiyse tartıştığı kişiden uzaklaştırılır.)


    Sara ve havale nöbetinde ilkyardım

    [​IMG]

    3 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda vücut ısısının 38.5 dereceyi aşmasıyla oluşan havale
    ile epilepsi yani sara hastalığında görülen nöbetlerde bilinç kaybı ön palana çıkar.

    Nöbetlerde hasta önce kasılır, nefes alamaz, morarır, bilinci kapanır, yere düşer, kasılıp
    kalır ve çoğunlukla çırpınmaya başlar. Bu sırada idrarını kaçırabilir, artan tükürük salgısı
    nedeniyle ağzından köpük gelebilir. Bu tür nöbetlerin en büyük risklerinden biri de bilinç
    kaybıyla gelişen düşmelerde meydana gelen yaralanma ve ölümlerdir.

    Sara ya da havale nöbetlerinde de diğer ilkyardım uygulamalarında olduğu gibi solunum
    normal değilse, Temel Yaşam Desteği uygulanır. Bu nöbetlerdeki ilkyardımın püf noktasını
    ise çırpınan hastaya müdahale oluşturur. Çırpınan hastaya yaklaşım şöyle olmalıdır:
    Çırpınmasını önlemeyin : Çünkü çırpınmanın hastaya zararı yoktur, öte yandan
    hareketleri durdurmaya çalışmak kas yırtılması gibi yaralanmalara neden olabilir.

    Çevresini açın veya güvenli bir yere sürükleyin : Hasta çırpınırken yakınındaki sert ve
    sivri cisimlere çarparak yaralanabilir. Mümkünse etraftaki eşyayı, değilse hastayı
    uzaklaştırın

    Başının altına yastık veya ceket koyun: Sert zemin üstünde nöbet geçiren hastanın kafası
    yere çarparak yaralanabilir. Bu nedenle başının altına yastık görevi görecek yumuşak bir
    malzeme koyun

    Nöbet sonrası yana çevirin: Artan tükürük salgısı nedeniyle hastanın ağzında köpük
    oluşarak hastanın soluk yolunu tıkayıp boğulmasına neden olabilir. Bu nedenle nöbet
    sırasında değil ama nöbet sonrasında hastanın yana çevrilmesi gerekir.

    Ambulans çağırın: Vakit geçirmeden ambulans çağırın. Ancak epilepsi hastası iyi
    tanıdığınız biri ise kontrol altında ise doktorunun önerisiyle her nöbette ambulans
    çağrılmayabilir.

    Yalnız bırakmayın: Bilinç açılsa bile hastada bir süre sarhoşluk benzeri bir durum
    olacağından yalnız bırakılmamalıdır.

    Ateşli havale nöbetlerinde ise giysilerini çıkarıp pencereyi açarak çocuğun vücudunun
    soğumasını sağlayabilirsiniz. Dirençli durumlarda normal banyo suyu ile duş aldırmak en
    iyi yöntemdir. Ateş düşünce havale durur ancak ateşin tekrar ve kısa sürede
    yükseleceğini unutmamak ve vakit geçirmeden ambulans çağırmak gerekir.


    Şok ve felçte ilkyardım

    [​IMG]

    Kan dolaşımının ihtiyacı karşılayamaz duruma gelmesi şok, beyin dokusunun hasar
    görmesi ile vücudun bir kısmı ya da tamamının işlev bozukluğuna uğraması ise felç yani
    inme olarak tanımlanıyor.

    Baş dönmesi, göz kararması, sıcak basması veya üşüme, terleme, solukluk, hareketsizlik
    ve giderek bilinç kaybı gibi belirtilerle gelişen şok ölümle sonuçlanabilen ciddi bir sağlık
    sorunu. Şiddetli baş ağrısı, kolunu ya da bacağı hareket ettirememe, gözü veya ağzı tam
    kapatamama gibi belirtilerle gelişen felç de ani ölümlere neden olabilir.

    Şokta uygulanacak ilkyardımda da eğer solunum normal değilse ‘Temel Yaşam Desteği’
    uygulanır. Hasta yalnız kalacaksa iyileşme pozisyonuna getirilir yani yan çevrilir.

    Şok posizisyonu:Arı sokması gibi alerjik nedenler, kanama, kusma, ishal, büyük kemik
    kırıkları, geniş yanıklar ve fazla terleme gibi aşırı kan ve sıvı kaybından eminseniz
    hastanın ayaklarını 45 derece yukarı kaldırın.

    Üzerini örtün: Hava sıcak olsa bile kan dolaşımının yetersizliği nedeniyle hastanın vücut
    ısısı tehlikeli bir şekilde düşebilir. Bu nedenle üzeri örtülür.

    Gözlem altında tutun: Ambulans gelene kadar hasta gözlem altında tutulur.

    Felç yani inmede de ambulans gelinceye kadar aynı ilkyardım uygulanır. Ancak halk
    arasında sıkça gözlendiği gibi felç gelen hastayı suyla ıslatmak, yıkamak doğru değildir.


    Boğulmada ilkyardım

    [​IMG]

    Katı cisimle oluşan ancak tam tıkanmanın gerçekleşmediği boğulmada kişinin kendi
    refleksleriyle sorunu halletmesi beklenir. Çünkü müdahale edilirse tıkanıklık artabilir, bu
    nedenle kişiyi sakinleştirip öksürmeye teşvik etmek en doğru yaklaşımdır.

    Ancak tam tıkanma varsa hastanın arkasında durup bir elle göğsünü destekleyerek öne
    eğilmesini isteyin. Diğer elinizin topuğuyla hastanın kürek kemiklerinin ortasına 5 kez
    kuvvetle vurun. Tıkanıklık açılmaz ise Heimlich manevrasına geçmek gerekir.

    HEIMLICH MANEVRASI
    Hastanın arkasına geçip sarılın
    Bir elinizi yumruk yapıp hastanın göğüs kemiği ile göbeği arasına yerleştirin. Diğer
    elinizle bu yumruğu tutup 5 kez içe ve yukarı doğru ani baskı uygulayın
    Tıkanıklık açılınca işlemi durdurun
    Heimlich manevrası iç organlara zarar verebileceği için dikkatli olunmalıdır
    Hastayı sağlık kuruluşuna yönlendirin

    Tıkanıklık açılmadıysa
    Tekrar sırta vurun
    Bu işlemleri 5’er kez olacak şekilde dönüşümlü olarak tekrarlayın
    Bilinç kapanırsa temel yaşam desteği uygulayın

    SUDA BOĞULMADA İLKYARDIM
    Mümkünse kişiyi suya girmeden kurtarın. (Elbisesinden çekin, can simidi, ip vb.. atın)
    Boğulmakta olan kişi panik içinde kendini kurtarmak isteyenlere sarılır ve onu da
    boğabilir. Ancak özel eğitimi yani cankurtaran lisansı bulunanlar suya girip boğulan kişiyi
    kurtarabilirler.

    Bilinç Açıksa
    Kanaması varsa tampon yapın. Kırık varsa hareket ettirmeyin
    Sudan yatay halde çıkarın
    Kurulayın, ısıtın
    Ambulans çağırın

    Normal solunum yoksa
    Sudan hemen çıkarın veya sudayken suni solunuma başlayın
    Ambulans çağırın

    Solunum normalse
    Kanaması varsa tampon yapın
    Kırık varsa hareket ettirmeyin
    Sudan yatay halde çıkarın
    Kurulayın, ısıtın
    Ambulans çağırın


    Kanamalarda ilkyardım

    [​IMG]

    Kısa sürede yüzde 20 düzeyinde yani ortalama 1 litre kan kaybı ölümle sonuçlanabilir.

    Kanamalarda yapılacak ilk iş kanayan yerin üzerine varsa steril gazlı bez, yoksa herhangi
    bir bez, o da yoksa elle bastırmaktır. Kanayan bölgeyi kalp seviyesinin üzerine
    yükseltmek ve hareketsiz tutmak ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak
    ilkyardımın diğer adımlarını oluşturur.

    Kanamalarda kanayan yerin üzerine gazlı bez koyup üzerinden sargı bezi ile sıkıca bir kaç
    tur attırmaya tampon adı veriliyor. Açık kırık veya yabancı cisim varsa tampon yapılmaz.

    Kol ve bacaklardaki ana atardamarlara yani baskı noktalarına bastırılarak kanın geçişi,
    dolayısıyla kanama durdurulabilir. Kolun iç yüzünde yani pazu kasının altı ve kasıkta nabız
    alınan yerler baskı noktalarını oluşturur.

    Turnike
    Bu yöntemlerle kanama durdurulamadığı ve ölüm tehlikesi oluşturduğu durumlarda son
    çare olarak turnike uygulanır. Turnike kol ve bacakta tek kemik olan kısımda geniş sargı
    ile bağlanır, kanama durana kadar sıkılır. Turnikenin bağlandığı saat kaydedilerek
    ambulans çağrılır ya da hasta sağlık kuruluşuna götürülür.


    Böcek ısırıklarında ilkyardım

    [​IMG]

    Yılan, akrep, örümcek, çıyan, arı, kene ya da deniz kestanesi gibi hayvan ısırmalarında,
    hayvanın özelliği ilkyardımda belirleyici olur.

    Yarayı su ve sabunla temizlemek, kanamayı durdurmak, yarayı gaz bezi ile kapatmak,
    bölgeyi kalp seviyesinden aşağıda tutmak, hastayı sarsılmayacak bir pozisyona getirerek
    ambulans çağırmak ya da hastayı sağlık kuruluşuna götürmek, böcek ısırığı veya
    sokmalarında genel yaklaşımı oluşturur.

    Yılan, akrep, örümcek, çıyan sokması
    Bölgeyi sargı beziyle sıkıca sarın (Dolaşımı engellemeyecek şekilde)
    Yarayı kesinlikle kanatmayın
    Yarayı kesinlikle emmeyin

    Arı sokması
    Arının iğnesini yara üzerinde arayın
    Varsa steril bir enjektör iğnesi ile çıkarın
    Cımbızla iğnenin ucunu tutmayın

    Kene sokması
    Kene pensi kullanarak keneyi uzaklaştırın

    Deniz kestanesi
    Dikenleri çıkarmaya çalışmayın
    Yarayı açık tutun


    Yanıkta ilkyardım

    [​IMG]

    İnsan vücudunun yüzde 60’ı su olmasına rağmen içerdiği yağ nedeniyle yanıcı özelliğe sahip.

    Isı, ışın ve elektrik gibi nedenlerle dokuda meydana gelen hasar, yanık olarak
    nitelendiriliyor. Yanıkta ilkyardım, yanığın derecesine bağlı olarak farklılık gösterebilir.
    Ancak yanıkta temel yaklaşım; ‘Soymak ve soğutmak’

    1. Derece yanık
    Varsa sıcak giysileri çıkarın
    Yarayı oda sıcaklığındaki su ile soğutun
    Bölgeyi kalp seviyesinin üzerine yükseltin
    Bölgeyi hareketsiz tutun
    Yarayı açık bırakın
    Güneş sonrası solüsyonları kullanabilirsiniz.

    2.Derece yanık
    Varsa sıcak giysilerini keserek çıkarın
    Yarayı oda sıcaklığında su ile soğutarak yaralı bölgeyi kalp seviyesinin üzerinde
    hareketsiz tutun
    Su keselerini patlatmayın
    Yanık örtüsü ile yarayı örtün ve sağlık kuruluşuna gidin.

    3.Derece yanık
    Varsa sıcak giysilerini keserek çıkarın
    Yara hava ile temasla soğuyacaktır, su kullanmayın
    Bölgeyi kalp seviyesinin üzerine yükseltip hareketsiz tutun
    Varsa steril yanık örtüsü ile yarayı örtün ve ambulans çağırın.

    Kimyasal madde yanığında ilkyardım
    Kimyasal madde sıvı ise akan ve basınçlı olmayan ılık su ile yıkayın
    Kimyasal madde toz ise bir bezle silkeleyin, sonra suyla yıkayın
    Bölgeyi kalp seviyesinin üzerine yükseltip hareketsiz tutun
    Yanığı örtün ve sağlık kuruluşuna gidin.

    Elektrik Çarpmasında ilkyardım
    Kendiniz, hasta ve olay yerindekilerin güvende olduğundan emin olun. Yüksek voltajda
    10m’den fazla yaklaşmayın

    Düşük voltajda elektrik devresini kesin ve varsa cerrahi eldiven giyin

    Hasta yanıt veriyorsa konuşun, yanıt vermiyor ve gerekiyorsa ambulans çağırın ve temel
    yaşam desteği verin

    Elektriğin vücuda giriş çıkış noktalarını kontrol edin

    Yaranın üzerini temiz bir örtüyle örtün ve ambulans gelene kadar hastayı yalnız
    bırakmayın.

    Sıcak çarpmasında ilkyardım
    Hastayı gölge bir ortama alın, giysileri çıkarın
    Hastanın bilinci açık ise ılık su ile duş aldırın
    Bilinci kapalı ise ılık suyla ıslatılmış bezleri alnına, koltuk altına ve kasıklarına koyun
    Soğuk su ve buz, hastayı fazla soğutabileceği için sakıncalı olabilir.

    Donmada ilkyardım
    Hastayı kuru ve kuytu bir yere alın
    Varsa ıslak giysilerini çıkarın ve üzerine sıcak örtü sarın
    Sıkan takıları çıkarın
    Yavaş ve dengeli ısıtın
    Ambulans çağırın veya sağlık kuruluşuna gidin
    Hastayı ovarak ısıtmak veya soba gibi güçlü ısı kaynaklarına yaklaştırmak sakıncalıdır ve
    hasta hareket ettirilmemelidir.


    Trafik kazalarında ilkyardım

    [​IMG]

    Trafik kazalarında sıklıkla aracın motoru çalışmaya devam eder ve hasara bağlı yakıt ile
    yağ sızıntısı bu durumda yangına yol açabilir.

    Aracın el freninin çekilmemiş olması, ilkyardım sırasında aracın hareket etmesi yoluyla,
    yeni yaralanmalara yol açabilir. Ayrıca akan trafik de ilkyardımcıları tehdit eder. Bu
    nedenle önce yoldaki trafik durdurulmalı, sonra aracın el freni çekilmeli ve kontak
    anahtarı kapatılmalı.

    Trafik kazasında öncelikle yaralılar araçtan çıkarılmaya çalışılmakta ve böylece kalıcı
    sakatlıklara yol açılmaktadır. Aracın yanması gibi bir tehlike yoksa, yaralılar ambulans
    gelene kadar araç içinde tutulmalı, gerekli ilkyardım burada uygulanmalı, psikolojik
    destek verilmeli.

    Kazazedenin bilinci yerinde değilse ve gerekiyorsa Temel Yaşam Desteği verin.

    Kanama varsa durdurun, kırık olmadığından emin olun, kuşkulu durumlarda kırık varmış
    gibi davranın

    Yabancı cisim varsa sabitleyin ve yarayı temiz bir bez ile kapatın ve ambulans bekleyin

    Parça kopmuşsa
    Kopan parçayı bir poşete koyun ve ağzını sıkıca kapatın
    İkinci poşete su ve buz koyun. İçinde parça bulunan poşeti de bunun içine koyun
    Yaralıda kanama kontrolü yapın ve gözleyin, ambulansı bekleyin

    Kolda kırık varsa
    Gazete veya bir dergiyi oluk haline getirin
    Kolu içerisine yerleştirin
    Bir bezle bağlayın ve omuza asın

    Bacakta kırık varsa
    Yaralıyı bulduğunuz pozisyonda tutun
    Kafayı her iki yandan destekleyin
    Açık yara varsa kapatın ve ambulans çağırın

    Kalp krizinde ilkyardım
    Ambulans çağırın, telefona cevap veren hekimden destek alın
    Kişiyi rahat ettiği pozisyonda tutun, sıkan giysileri gevşetip psikolojik destek verin
    Bilinci kapanırsa solunumu kontrol edin, normal solunum yoksa kalp masajı ve suni
    solunum uygulayın

    Kişinin hekim tarafından verilmiş ilacı varsa ve bilinci açıksa ilacı verin
    Ancak hekim tarafından verilmediği sürece ilaç kullanmayın


    TÜLAY SAĞLAM
    NTV-MSNBC
     
    eemre95 ve nuriaktürk bunu beğendi.
  2. nuriaktürk

    nuriaktürk Onursal Üye

    Kayıt:
    8 Şubat 2005
    Mesajlar:
    2.525
    Beğeniler:
    1.474
    Şehir:
    cappadocia ürgüp
    Seviye:
    çok teşekkürler bu faydalı bilgileir bizlerle paylaştıgınız için.
     
  3. H.Can DEMİREL

    H.Can DEMİREL Bisikletkolik

    Kayıt:
    25 Temmuz 2006
    Mesajlar:
    1.233
    Beğeniler:
    993
    Şehir:
    Muğla
    Seviye:
    Derya bey merhaba,

    Verdiğiniz yararlı bilgiler için çok teşekkür ederim...
     
  4. gurkankas

    gurkankas Onursal Üye

    Kayıt:
    20 Mart 2007
    Mesajlar:
    2.655
    Beğeniler:
    1.393
    Şehir:
    Balıkesir/Merkez
    Seviye:
    bu değerli bilgiler için saolun bi kopyasını aldım :)